Spis treści
- 5 codziennych rzeczy, które potajemnie niszczą Twoje zdrowie
- 1. Codzienny chleb i egzorfiny w diecie
- 2. Zbyt mała ilość wody
- 3. Toksyny w otoczeniu i pleśń w domu
- 4. Niedobór snu i chrapanie
- 5. Dawne urazy głowy
- Kondycja mózgu może się zmieniać
5 codziennych rzeczy, które potajemnie niszczą Twoje zdrowie
Ciągłe zmęczenie, niepokój, mgła mózgowa czy trudności ze skupieniem uwagi zwykle kojarzymy ze stresem, przeciążeniem lub problemami natury psychicznej. Dr Daniel G. Amen w książce „Zdrowy umysł” zwraca jednak uwagę na jeszcze jeden aspekt: kondycję samego mózgu. Jego zdaniem zdrowie psychiczne jest ściśle związane ze zdrowiem fizycznym tego organu. Zaburzenia jego funkcjonowania mogą wpływać między innymi na nastrój, pamięć, koncentrację i sposób reagowania na stres.
Jeżeli interesują Cię mgła mózgowa przyczyny oraz czynniki, które mogą pogarszać sprawność umysłową, warto przyjrzeć się codziennym nawykom. Niektóre z nich wydają się zupełnie niegroźne, a mimo to mogą mieć znaczenie dla zdrowia mózgu.
1. Codzienny chleb i egzorfiny w diecie
Chleb, pieczywo i inne produkty mączne są stałym elementem jadłospisu wielu osób. Dr Amen zwraca jednak uwagę, że u części ludzi produkty zawierające gluten mogą sprzyjać stanom zapalnym i pogorszeniu samopoczucia.
W publikacji Petera Kramera i Paolo Bressana opisano związki określane jako egzorfiny, które mogą powstawać podczas trawienia niektórych białek pokarmowych, między innymi glutenu z pszenicy, kazeiny z mleka czy zeiny z kukurydzy. Ich budowa pozwala im oddziaływać na receptory opioidowe, dlatego badacze analizują ich możliwy wpływ na apetyt i zachowania żywieniowe.
W książce opisano również związek między dietą, przepuszczalnością jelit, reakcjami układu odpornościowego i stanem zapalnym]. U części osób zaburzenia w tych obszarach mogą współwystępować z pogorszeniem koncentracji, zmęczeniem czy obniżonym nastrojem.
Wskazówka z książki: Dr Amen proponuje miesięczną dietę eliminacyjną, podczas której wyklucza się gluten, nabiał i cukier, a następnie obserwuje zmiany w samopoczuciu i funkcjonowaniu organizmu (Rozdział 18, Zasada nr 9).
2. Zbyt mała ilość wody
Mózg w dużej mierze składa się z wody, dlatego odpowiednie nawodnienie ma znaczenie dla jego prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem w ciągu dnia łatwo wypić kilka filiżanek kawy czy słodkich napojów, a zapomnieć o zwykłej wodzie.
Nawet niewielkie odwodnienie może pogarszać koncentrację, pamięć roboczą i zdolność wykonywania zadań wymagających skupienia. Może również wpływać na samopoczucie, zwiększać uczucie zmęczenia, napięcia i rozdrażnienia.
Przewlekłe niedostateczne nawodnienie nie pozostaje bez znaczenia dla mózgu. Kiedy organizmowi brakuje wody, wykonywanie codziennych zadań umysłowych może wymagać większego wysiłku, co łatwo odczuć jako spadek energii i sprawności poznawczej.
Wskazówka z książki: W programie wspierania zdrowia mózgu dr Amen zaleca picie od 8 do 10 szklanek wody dziennie oraz ograniczenie kalorycznych napojów gazowanych i energetycznych (Rozdział 18, Zasada nr 3).
3. Toksyny w otoczeniu i pleśń w domu
Na funkcjonowanie mózgu mogą wpływać również substancje obecne w naszym otoczeniu. Kontakt z nimi nie zawsze jest oczywisty. Mogą znajdować się w kosmetykach, środkach czystości, materiałach używanych w domu, a także w zanieczyszczonym powietrzu.
Dr Amen opisuje pacjentów cierpiących na problemy z koncentracją, pamięcią, lękiem czy obniżonym nastrojem, u których brano pod uwagę również wpływ toksyn środowiskowych.
Jednym z przywołanych przykładów jest historia Dave’a Aspreya, twórcy marki Bulletproof, który łączył swoje problemy z pamięcią i koncentracją z ekspozycją na pleśń w miejscu zamieszkania. Jego przypadek pokazuje, że przy poszukiwaniu źródeł przewlekłego złego samopoczucia warto brać pod uwagę nie tylko dietę czy stres, lecz także warunki panujące w domu.
Wskazówka z książki: Warto czytać składy kosmetyków i środków używanych na co dzień. Dr Amen poleca między innymi korzystanie z niezależnych baz, takich jak Environmental Working Group (ewg.org), które pomagają sprawdzać informacje o składnikach produktów (Rozdział 10).
4. Niedobór snu i chrapanie
Sen jest dla mózgu czasem intensywnej regeneracji. W nocy zachodzą procesy związane między innymi z usuwaniem produktów przemiany materii oraz naprawą i porządkowaniem struktur komórkowych.
Regularne niedosypianie może zaburzać koncentrację, pamięć, nastrój i zdolność radzenia sobie ze stresem. Problemem bywa również bezdech senny, któremu często towarzyszy głośne chrapanie. Powtarzające się w ciągu nocy przerwy w oddychaniu powodują spadki poziomu tlenu i pogarszają jakość snu, nawet jeśli osoba śpi przez wiele godzin.
Nieleczony bezdech senny wiąże się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi i może mieć wpływ także na funkcjonowanie mózgu.
Wskazówka z książki: Dr Amen zaleca zadbanie o odpowiednią temperaturę w sypialni, ograniczenie wieczornej ekspozycji na niebieskie światło oraz sprawdzenie, czy chrapanie nie jest objawem bezdechu sennego (Rozdział 15).
5. Dawne urazy głowy
Upadek z roweru w dzieciństwie, uderzenie głową podczas uprawiania sportu czy wypadek samochodowy sprzed wielu lat mogą wydawać się wydarzeniami bez znaczenia dla obecnego samopoczucia. Dr Amen zwraca jednak uwagę, że przebyte urazy głowy warto uwzględniać przy ocenie zdrowia mózgu.
Mózg jest bardzo delikatną strukturą. Otacza go płyn mózgowo-rdzeniowy, ale podczas silnego uderzenia lub gwałtownego ruchu głowy może dojść do urazu. Dotyczy to również tak zwanego urazu biczowego szyi, który może wystąpić na przykład podczas kolizji samochodowej.
Skutki urazów nie zawsze pojawiają się natychmiast. Z czasem mogą ujawniać się problemy z pamięcią, koncentracją, kontrolą emocji czy nastrojem. Dlatego informacja o dawnych urazach może być istotna podczas szukania przyczyn takich dolegliwości.
Wskazówka z książki: Dr Amen opisuje między innymi swoją pracę z byłymi zawodnikami ligi NFL, którzy wielokrotnie doznawali urazów głowy. Wskazuje przy tym na znaczenie ochrony mózgu przed kolejnymi urazami oraz działań wspierających jego prawidłowe funkcjonowanie (Rozdział 9).
Kondycja mózgu może się zmieniać
Jedna z najważniejszych myśli przedstawionych w „Zdrowym umyśle” dotyczy możliwości wpływania na kondycję mózgu. Dr Amen podkreśla, że jego funkcjonowanie nie jest czymś raz na zawsze ustalonym [40]. Sposób odżywiania, sen, aktywność fizyczna, unikanie używek i toksyn, ochrona przed urazami oraz kontrolowanie czynników ryzyka mogą wspierać zdrowie mózgu i budowanie jego rezerwy.
W książce „Zdrowy umysł” dr Daniel G. Amen przedstawia 11 czynników ryzyka ujętych w programie BYSTREGO UMYSŁU (BRIGHT MINDS). Wyjaśnia, co może szkodzić mózgowi i jakie zmiany warto wprowadzić, aby wspierać pamięć, koncentrację, nastrój i ogólną sprawność umysłową.
W publikacji znajdziesz również przykłady badań SPECT, historie pacjentów oraz konkretne zalecenia dotyczące codziennych nawyków. To spojrzenie na zdrowie psychiczne od strony biologii mózgu i czynników, na które w wielu przypadkach mamy realny wpływ.
Artykuł na podstawie książki:
